Hafan > Hamdden a Thwristiaeth > Gwasanaethau Hamdden > Asesu Cyfleoedd i Chwarae

Asesu Cyfleoedd i Chwarae

‘Creu cyfle i chwarae’ - Canllawiau Statudol i Awdurdodau Lleol ar asesu a oes digon o gyfleoedd chwarae i blant yn eu hardaloedd – 2012. 

Mae Llywodraeth Cymru o’r farn bod chwarae’n werthfawr iawn a’i fod yn bwysig i fywydau plant yn ein cymdeithas. Credwn fod gan blant hawl sylfaenol i allu chwarae, a bod chwarae’n rhan annatod o’u mwynhad mewn bywyd ac yn cyfrannu at eu lles. Credwn hefyd fod chwarae yn hanfodol i ddatblygiad gwybyddol; corfforol; cymdeithasol ac emosiynol plant. Ceir llawer o dystiolaeth i gefnogi’r gred hon yn ogystal â dealltwriaeth gynyddol o gyfraniad chwarae nid yn unig at fywydau plant, ond hefyd at les eu teuluoedd a’r gymuned ehangach1. 

Diogelir hawl plant i chwarae yn Erthygl 31 o Gonfensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn (CCUHP). Mabwysiadodd Llywodraeth Cymru Gonfensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn yn ffurfiol yn 2004, ac rydym wedi ymrwymo i sicrhau bod yr egwyddorion a nodir ynddo yn cael eu gwireddu ar gyfer ein holl blant a phobl ifanc. Mae tair erthygl sy’n ymwneud yn benodol â’r ddyletswydd hon: 

Erthygl 31 (Hamdden, chwarae a diwylliant): Mae gan blant yr hawl i ymlacio a chwarae, ac i gymryd rhan mewn ystod eang o weithgareddau diwylliannol, artistig a gweithgareddau hamdden eraill2 

Erthygl 15 (Rhyddid i ymgysylltu): Mae gan blant yr hawl i gyfarfod â’i gilydd ac i ymuno â grwpiau a sefydliadau. 

Erthygl 21 (Parchu safbwyntiau’r plentyn): Pan fydd oedolion yn gwneud penderfyniadau sy’n effeithio ar blant, mae gan blant yr hawl i fynegi eu barn ar yr hyn a ddylai ddigwydd ac i’r farn honno gael ei hystyried. 

Yng Nghymru, mae chwarae yn un o’r hawliau plant a nodir o dan Nod Craidd 4 – Chwarae, Chwaraeon, Hamdden a Diwylliant, o blith saith Nod Craidd Llywodraeth Cymru i Blant, yn Plant a Phobl Ifanc: Gweithredu’r Hawliau, 2004.3 

Cred Llywodraeth Cymru hefyd y gall cyfleoedd chwarae o ansawdd uchel i bob plentyn helpu i liniaru effeithiau negyddol tlodi ar fywydau plant a helpu i’w gwneud yn fwy cydnerth.4 Gall chwarae hefyd fod yn ffordd o leihau anghydraddoldebau rhwng plant sy’n byw mewn teuluoedd sy’n gallu fforddio darpariaeth hamdden gostus a’r rheini na allant ei fforddio. Bydd hynny’n helpu i sicrhau nad yw plant yn cael eu hamddifadu o brofiadau. 

Dymuna Llywodraeth Cymru greu amgylchedd yng Nghymru lle y caiff plant gyfleoedd ardderchog i chwarae a lle y gallant fwynhau eu hamser hamdden. Noda ein Polisi Chwarae4: 

“Mae chwarae mor hanfodol bwysig i bob plentyn wrth iddo ddatblygu ei sgiliau corfforol, cymdeithasol, meddyliol, emosiynol a chreadigol fel y dylai cymdeithas achub ar bob cyfle i’w gefnogi a chreu amgylchedd sy’n ei feithrin. Dylai’r broses o wneud penderfyniadau ar bob lefel o lywodraeth ystyried effaith y penderfyniadau hyn ar y cyfleoedd a gaiff plant i chwarae.” 

1. Lester, S. a Russell, W. (2008) Play for a Change – Play, Policy and Practice: A review of contemporary perspectives. Biwro Cenedlaethol y Plant Lloegr: Llundain 

2. Mae CCUHP wrthi’n llunio Sylw Cyffredinol i egluro ymhellach hawl plant i chwarae, o fewn Erthygl 31 

3. http://wales.gov.uk/topics/childrenyoungpeople/publications/rightstoaction/?lang=cy 

4. Strategaeth Tlodi Plant Cymru - http://wales.gov.uk/topics/childrenyoungpeople/poverty/ newcpstrategy/?skip=1&lang=cy 

5. Polisi Chwarae (2002). http://wales.gov.uk/topics/childrenyoungpeople/publications/wagplaypolicy?lang=cy

Er mwyn cyflawni’r diben hwn mae Llywodraeth Cymru bellach yn cyflwyno rhan gyntaf y ddyletswydd a geir yn adran 11 o Fesur Plant a Theuluoedd (Cymru) 2010, Cyfleoedd Chwarae i Blant. Mae’r ddyletswydd hon yn ei gwneud yn ofynnol i Awdurdodau Lleol asesu a oes digon o gyfleoedd i blant chwarae yn eu hardaloedd.

Cymru yw’r wlad gyntaf yn y byd i bennu dyletswydd o’r fath yn ei fframwaith deddfwriaethol, felly nid oes unrhyw gynseiliau i’r gwaith hwn. Dymunwn weithio gyda phob rhanddeiliad i sicrhau bod y ddeddfwriaeth hon yn addas i greu Cymru sy’n croesawu cyfleoedd chwarae ac yn sicrhau’r holl fanteision cysylltiedig i’n plant. Croesawn eich cefnogaeth i’r Canllawiau Statudol hyn a’ch cyfraniad parhaus at yr agenda chwarae. 

Mae Cyngor Sir y Fflint yn awr wedi cwblhau eu hasesiad ac mae’n datblygu cynllun gweithredu lleol sydd wedi’i gyflwyno i Lywodraeth Cymru. Mae copi o’r adroddiad llawn ar gael ar gais. Cysylltwch â’r Uned Mannau Agored Cyhoeddus os hoffech ragor o wybodaeth (01352) 702457.