Alert Section

Natur a Chynllunio

Mae'n rhaid i Gyngor Sir y Fflint, yn unol â'r gyfraith, ystyried bioamrywiaeth yn yr holl benderfyniadau cynllunio, gan ei gwneud yn ofynnol i ymgeiswyr ddangos sut mae eu cynigion yn atal niwed, lleihau effaith a gwella bywyd gwyllt a chynefinoedd lleol.

Mae’n ofyniad cyfreithiol ar Gyngor Sir y Fflint i ystyried bioamrywiaeth wrth asesu ceisiadau cynllunio.  Mae’r ymrwymiad hwn yn berthnasol i bob math o ddatblygiad, boed yn brosiectau tai mawr neu’n fân addasiadau i’r cartref. 

Os gallai eich cynnig effeithio ar fywyd gwyllt lleol neu gynefinoedd naturiol, mae’n rhaid i chi ddangos sut yr ystyriwyd bioamrywiaeth yn eich cynlluniau.  Mae hyn yn cynnwys cymryd camau i atal niwed, lleihau unrhyw effeithiau na ellir eu hosgoi, ac ymgorffori mesurau i wella’r amgylchedd naturiol. 

Mae’r canllaw hwn yn helpu ymgeiswyr i ddeall pa wybodaeth ecolegol sydd ei angen wrth gyflwyno ceisiadau cynllunio ar gyfer datblygiadau bychain a datblygiadau mawr.

Gall y gofynion gynnwys gwybodaeth am rywogaethau a warchodir, cynefinoedd, gwelliannau bioamrywiaeth ac isadeiledd gwyrdd. Mae’r swm o wybodaeth sydd ei angen fel arfer yn dibynnu ar faint a natur y datblygiad.

Fodd bynnag, gall ddatblygiadau bychain hyd yn oed effeithio ar rywogaethau a warchodir. Yn yr achosion hyn, efallai bydd angen adroddiadau ac arolygon arbenigol i ddangos sut fydd bywyd gwyllt a chynefinoedd yn cael eu gwarchod a’u gwella.

Buddion Net Bioamrywiaeth 

Mae’n rhaid i bob datblygiad gyflwyno Budd Net ar gyfer Bioamrywiaeth a gwydnwch ecosystem o gyflwr y waelodlin, sy’n gymesur â maint a natur y datblygiad a gynigir. 

Hyd yn oed os caiff y gwerth bioamrywiaeth ei gynnal, mae’n rhaid sicrhau dull rhagweithiol i chwilio am a sicrhau gwelliant drwy’r broses o ddylunio a gweithredu’r datblygiad.   

Er nad yw buddion net bioamrywiaeth yn ofynnol er mwyn i gais fod yn ddilys, mae’n ofynnol cyn penderfynu, ac felly cynghorir yn gryf y dylid ei gynnwys ar gam cynnar er mwyn ystyriaeth (Dolen i Polisi Cynllunio Cymru, Pennod 6).

Ar gyfer ceisiadau bychain a cheisiadau perchnogion tai:

Ar gyfer safleoedd o dan 1000m2 nad ydynt yn effeithio ar rywogaethau, safleoedd neu gynefinoedd a warchodir, gellir creu Datganiad Isadeiledd Gwyrdd a Chynllun Budd Net Bioamrywiaeth gan ddefnyddio’r Ffurflen Budd Net Bioamrywiaeth ac Isadeiledd Gwyrdd ar gyfer Ceisiadau Bychain yma.

Mae’r ffurflen hon yn cynnwys datganiad sy’n nodi y caiff y mesurau a ddewiswyd eu gweithredu ac y darperir tystiolaeth ohonynt.  

Ar gyfer ceisiadau mawr: 

Bydd angen Cynllun Budd Bioamrywiaeth Net.  Dylai’r Cynllun Budd Bioamrywiaeth Net ddangos yn glir sut ddylai’r dull cam wrth gam gael ei ddilyn (dolen). Gweler y papur Briffio CIEEM yma.

 Dylai gynnwys: 

  • Tabl o’r cynefinoedd presennol ar y safle  
  • Cynefinoedd a gynigir ar ôl datblygu 
  • Trefniadau rheoli ar gyfer gweddill oes y datblygiad

Datganiadau Isadeiledd Gwyrdd 

Mae Datganiad Isadeiledd Gwyrdd yn disgrifio sut caiff isadeiledd gwyrdd neu asedau naturiol safle eu hymgorffori yn y cynnig datblygu.  Mae hyn yn cynnwys nodweddion fel coed, gwrychoedd a Systemau Draenio Trefol Cynaliadwy.

Yn unol â Pholisi Cynllunio Cymru PCC12 mae angen Datganiad Isadeiledd Gwyrdd ar gyfer holl ddatblygiadau i ddangos bod gan y datblygiad fudd net ar gyfer bioamrywiaeth ac isadeiledd gwyrdd. Ni fyddai’n briodol ceisio’r wybodaeth hon yn ‘ôl-weithredol’ drwy amod ac mae’n rhaid ei darparu fel rhan o broses cais cynllunio.

Ar gyfer ceisiadau bychain neu geisiadau perchnogion tai:

Ar gyfer safleoedd o dan 1000m2 nad ydynt yn effeithio ar rywogaethau, safleoedd neu gynefinoedd a warchodir, gellir creu Datganiad Isadeiledd Gwyrdd a Chynllun Budd Bioamrywiaeth Net gan ddefnyddio’r Ffurflen Budd Bioamrywiaeth Net ac Isadeiledd Gwyrdd ar gyfer Ceisiadau Bychain yma.

Mae’r ffurflen hon yn cynnwys datganiad sy’n nodi y caiff y mesurau a ddewiswyd eu gweithredu ac y darperir tystiolaeth ohonynt.  

Ar gyfer ceisiadau mawr:

Bydd angen Datganiad Isadeiledd Gwyrdd manwl a fyddai’n dangos yn glir sut mae’r dull cam wrth gam wedi cael ei ddilyn. 

 Dylai gynnwys: 

  • Gwybodaeth o’r arolygon gwaelodlin ecoleg,  
  • Yr arolwg coed a gyflawnwyd yn unol â’r Safon Brydeinig gyfredol berthnasol,
  • Tirlunio 
  • Dogfennau draenio cynaliadwy. 

Gellir gweld enghraifft o Ddatganiad Isadeiledd Gwyrdd yma.

Ystyriaethau

Mae’n bwysig bod ecoleg yn cael ei ystyried yn gynnar wrth gynnig neu ystyried unrhyw gais datblygu. Gall ystyriaeth gynnar helpu i osgoi oedi a chostau ychwanegol yn nes ymlaen yn y broses.

Mae’r lefel a’r math o wybodaeth ecolegol sy’n ofynnol i gefnogi ceisiadau cynllunio’n amrywio. Mae’r adroddiadau amrywiol a gofynion lleiaf yn cael eu trafod yn fanwl yma (dolen i’r wybodaeth ar gyfer ymgynghorwyr).

Ni fydd angen pob arolwg rhywogaeth ar gyfer dilysu, ond disgwylir i’r rhain gael eu cwblhau cyn gwneud penderfyniad.  

Comisiynu ecolegydd 

Dylai unrhyw asesiad ecolegol, a’r arolygon sy’n sail iddynt, gael eu cwblhau gan weithwyr proffesiynol a phrofiadol gyda dealltwriaeth o ddeddfwriaeth a chynllunio cadwraeth natur.  Dylai’r unigolion sy’n cwblhau’r arolygon hefyd fedru dangos eu bod yn bodloni’r gofynion o ran gwybodaeth, sgiliau a phrofiad ymarferol a amlinellir gan y Sefydliad Ecoleg a Rheolaeth Amgylcheddol.

Nid yw’r ACLl yn ardystio nac yn cefnogi unrhyw ymgynghorwyr amgylcheddol neu ecolegwyr penodol. Fodd bynnag, wrth gyflogi ecolegwr, argymhellwn eich bod yn:

  • Chwilio am ecolegydd lleol ar-lein sy’n aelod o Sefydliad Siartredig Ecoleg a Rheolaeth Amgylcheddol, rydych wedyn yn penodi gweithiwr proffesiynol sydd wedi ei ddilysu ac yn meddu ar sgiliau a chymwysterau a aseswyd yn drylwyr, ac os oes rhywbeth yn mynd o’i le, bydd gennych y sicrwydd o’u proses gwynion ffurfiol. 
  • Bod yn glir am yr hyn rydych ei angen
  • Bod yn agored gyda’r holl wybodaeth berthnasol
  • Cael o leiaf 3 amcan bris ar gyfer y gwaith

Mae Cyfoeth Naturiol Cymru’n darparu canllawiau ar gomisiynu arolwg ecolegol yma.

Gwerthusiad Ecolegol Rhagarweiniol

Gwerthusiad Ecolegol Rhagarweiniol yw’r term a ddefnyddir i ddisgrifio asesiad cychwynnol o’r nodweddion ecolegol sy’n bresennol, a’r rhywogaethau a all fod yn bresennol o fewn safle a’r ardal amgylchynol. Bydd yn rhaid cynnal Asesiad Ecolegol Rhagarweiniol at ddibenion dilysu yn y sefyllfaoedd a restrir yn Ffigur 1.

Mae Asesiad Ecolegol Rhagarweiniol yn cynnwys astudiaeth ddesg ac arolwg cynefin, gydag asesiad ysgrifenedig i ddilyn. 

Ffigur 1 - Pryd fydd angen asesiad ecolegol

Mae’r tabl isod yn rhestru’r enghreifftiau amrywiol lle bydd angen Adroddiad Cychwynnol neu Werthusiad Ecolegol Rhagarweiniol ar y cam dilysu. 

Ffigur 1 - Pryd fydd angen asesiad ecolegol
Mae angen Gwerthusiad Ecolegol Rhagarweiniol ar y cam dilysu pan fydd y cais yn effeithio ar unrhyw un o’r canlynol:
Lle mae coetir, coedlannau, gwrychoedd neu goed yn bresennol ar safle’r cais neu gerllaw ac yn effeithio ar safle’r cais.
Lle collir ardaloedd o ofod gwyrdd agored (gan gynnwys prysgdir).
Lle caiff sguboriau ac adeiladau eu trosi. 
Lle effeithir ar gyrsiau a chyrff dŵr (gan gynnwys pyllau, tyllau, afonydd). 
Unrhyw safle neu adeilad sy’n cynnwys rhywogaethau a warchodir hysbys, neu gyda thebygrwydd uchel eu bod yn bresennol (e.e. cofnodion hysbys gerllaw neu safle a warchodir gyda phresenoldeb hysbys).
Cyflwyno arwyneb caled yng nghefn gwlad agored ar gyfer tramwyfeydd, llwybrau troed, ac ati. 
Dymchwel adeiladau / strwythurau (gan gynnwys waliau) a gwaredu toeau. 
Adnewyddu anheddau segur.
Clirio prysgdir.
Safleoedd o bwysigrwydd cadwraeth natur megis Safleoedd Gwarchodedig a Safleoedd Bywyd Gwyllt Lleol.  
Lle mae archaeoleg ddiwydiannol - odynau calch, simneiau ac ati.
Adeiladu isadeiledd - ffyrdd, cynlluniau draenio, trydan a gosodiadau telegyfathrebu.

Clirio’r safle cyn cwblhau cais

Mae Polisi Cynllunio Cymru’n nodi na ddylid elwa mewn unrhyw ffordd o glirio’r safle cyn cyflwyno cais a dylid cwblhau gwaith arolwg gwaelodlin i raddau digonol.

Mewn achosion lle mae clirio’r safle’n cynnwys gwaredu gwrychoedd, coed, strwythurau neu brysgwydd, dylai’r Asesiad Ecolegol Rhagarweiniol (gan ddefnyddio’r dystiolaeth orau sydd ar gael) sefydlu gwaelodlin cyn dechrau ar y gwaith clirio.   Dylai’r dystiolaeth gynnwys; lluniau, erialau hanesyddol, delweddau Google Street View, manylion gwerthiannau, cofnodion o Asesiadau Ecolegol Rhagarweiniol blaenorol neu gofnodion biolegol ar Cofnod. 

Gall gyflawni gwaith clirio safle cyn cwblhau asesiad ecolegol, arwain at ddinistrio cynefinoedd a warchodir neu niweidio bywyd gwyllt a warchodir yn gyfreithiol. Gall hyn olygu torri deddfwriaeth bywyd gwyllt a gall arwain at gamau gorfodi, oedi’r prosiect, cosbau ariannol neu, mewn achosion difrifol, cyfranogiad yr heddlu ac ymchwiliad troseddol.

Rhywogaethau a Warchodir

Dylai casgliadau’r Gwerthusiad Ecolegol Rhagarweiniol gael ei ddefnyddio i hysbysu pa arolygon rhywogaethau a warchodir sydd eu hangen. Mae’n rhaid i ymgeisydd sy’n cyflwyno cais cynllunio gadarnhau presenoldeb neu absenoldeb unrhyw rywogaethau a warchodir ar safle neu’r ardal amgylchynol.

Mae presenoldeb rhywogaeth a warchodir dan ddeddfwriaeth Ewropeaidd neu’r DU, neu dan Adran 7 Deddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016 yn ystyriaeth faterol pan fydd awdurdod cynllunio’n ystyried unrhyw gynnig ar gyfer datblygu.

Gellir dod o hyd i restr o gynefinoedd a rhywogaethau a ddiogelir dan Adran 7 yn Neddf yr Amgylchedd (Cymru) - Partneriaeth Bioamrywiaeth Cymru.

Os cadarnheir bod rhywogaethau a warchodir yn bodoli, efallai bydd angen asesiad o effaith tebygol y datblygiad ar y rhywogaethau a warchodir er mwyn llywio’r broses rheoli datblygiad, a dylai hyn gael ei gyflawni cyn dilysu.

Gellir dod o hyd i fwy o wybodaeth am arolygon rhywogaethau a warchodir yn yr adran 'Gwybodaeth i ymgynghorwyr' isod.

Ystlumod

Caiff ystlumod eu gwarchod dan ddeddfwriaeth Ewropeaidd a’r DU.  Mae’r ddeddfwriaeth yn nodi:

“Caiff unrhyw strwythur neu le y mae ystlumod yn ei ddefnyddio ar gyfer amddiffyn neu loches eu gwarchod rhag difrod neu ddinistr p’un a ydynt wedi’u meddiannu neu ddim.”

Mae’r ddeddfwriaeth wedi’i hymgorffori mewn polisïau cynllunio lleol a chenedlaethol. Mae rhwymedigaeth gyfreithiol ar awdurdodau cynllunio lleol i asesu p’un a yw ystlumod yn debygol o gael eu heffeithio gan ddatblygiad arfaethedig.

Mae presenoldeb ystlumod o fewn yr amgylchedd adeiledig yn ddibynnol ar:

  • ddarpariaeth cyfleoedd clwydo.
  • argaeledd cynefinoedd chwilota a chymudo; a
  • rheolaeth / amddiffyniad priodol ar gyfer clwydfannau ac ardaloedd presennol.

Arolygon ystlumod

Arolwg cychwynnol a gynhelir i werthuso’r potensial i ystlumod glwydo mewn strwythur neu ar safle yw Asesiad Clwydo Rhagarweiniol. Mae’n rhaid cynnal yr asesiad hwn lle gall gweithgareddau datblygu gael effaith ar ystlumod, (gweler Ffigur 2). Bydd yr Asesiad Clwydo Rhagarweiniol yn pennu p’un a oes angen cynnal arolygon ystlumod pellach mwy manwl. 

Os nad yw’n hawdd cael mynediad at strwythur/adeilad i asesu p’un a yw wedi cael ei amharu, mae’n debygol iawn y bydd angen arolygon ymddangosiad neu weithgarwch pellach. 

Ffigur 2 - Pryd mae Angen Asesiad Clwydo Ystlumod Rhagarweiniol

Mae’r rhestr hon yn dynodi’r sefyllfaoedd lle rydych yn debygol o ddod o hyd i ystlumod, a lle bydd angen i’r datblygwr ddarparu arolwg ystlumod i’r Awdurdod Cynllunio cyn dilysu.

Ffigur 2 - Pryd mae Angen Asesiad Clwydo Ystlumod Rhagarweiniol
1. Trosi, addasu to, dymchwel neu waredu adeiladau (gan gynnwys anheddau, gwestai, ysgolion, ysbytai, eglwysi, safleoedd masnachol ac adeiladau adfeiliedig) sef:
Adeiladau amaethyddol (e.e. tai fferm, ysguboriau ac adeiladau allan) sydd ag elfennau o waith brics neu gerrig, a/neu drawstiau pren addurniadol. 
Unrhyw adeiladau a strwythurau o fewn 250m o goetir, parc, afon, neu wlypdir.
Adeiladau gydag estyll tywydd a/neu deils yn hongian.
Unrhyw adeilad gyda tho’n wynebu tua’r de dros ffelt bitwmen lle cynigir stripio ac addasu sylweddol. 
2. Datblygiad sy’n cael effaith ar strwythurau adeiledig: 
Twneli, chwareli, odynau, tai rhew, ceuffyrdd, caerau milwrol, llochesi, llochesi cyrchoedd awyr, selerydd, creigiau naturiol. 
Dwythellau a strwythurau tanddaearol tebyg; simneiau diwydiannol nad ydynt yn cael eu defnyddio heb leinin ac wedi’u hadeiladu â bric/carreg. 
Strwythurau pontydd, traphontydd a thraphontydd dŵr (yn arbennig dros ddŵr a thir gwlyb).  
3. Goleuadau allanol a llifoleuadau mewn: 
Eglwysi ac adeiladau rhestredig, mannau gwyrdd (e.e. caeau chwaraeon) o fewn 100m i goetir, dŵr, gwrychoedd mewn caeau neu resi o goed sy’n cysylltu â choetir neu ddŵr;  
Unrhyw adeilad sy’n bodloni’r meini prawf a restrir yn (1) uchod.
4. Torri, clirio neu docio: 
Coed mewn coetir.
Coed mewn caeau neu resi o goed sy’n cysylltu â choetir neu gyrff dŵr. 
Coed aeddfed sy’n hŷn na 100 oed, yn arbennig coed hynafol
Lle bo ymgeisydd yn credu nad yw arolwg ystlumod yn gymesur, er eu bod yn dod o dan un o’r categorïau uchod, dylid cyflwyno cyfres o luniau mewnol ac allanol o’r safle ynghyd â chyfiawnhad o’r rhesymau dros beidio â chynnal arolwg

Ffigur 3 - Siart lif yn dangos y broses ddilysu a phenderfynu mewn perthynas â’r wybodaeth ecolegol.

Figure 3 CYMSiart lif ar gyfer penderfyniadau ac adroddiadau ecoleg trwy’r broses gynllunio.

Gwybodaeth Ecolegol Fanwl ar gyfer Ymgynghorwyr

Gwerthusiad Ecolegol Rhagarweiniol

Gwerthusiad Ecolegol Rhagarweiniol yw’r term a ddefnyddir i ddisgrifio asesiad cychwynnol o’r nodweddion ecolegol sy’n bresennol, a’r rhywogaethau a all fod yn bresennol o fewn safle a’r ardal amgylchynol. Bydd yn rhaid cynnal Asesiad Ecolegol Rhagarweiniol at ddibenion dilysu yn y sefyllfaoedd a restrir yn Ffigur 1, sydd i'w weld yn yr adran 'Pa wybodaeth ac arolygon sydd eu hangen er mwyn i gais fod yn ddilys?' uchod.

Mae Asesiad Ecolegol Rhagarweiniol yn cynnwys astudiaeth ddesg ac arolwg cynefin, gydag asesiad ysgrifenedig i ddilyn. 

Amcanion Asesiad Ecolegol Rhagarweiniol:

  • Canfod y cyfyngiadau ecolegol tebygol sy’n gysylltiedig â phrosiect gan ystyried graddfa a natur y prosiect
  • Canfod unrhyw fesurau lliniaru sy’n debygol o fod yn angenrheidiol, gan ystyried yr ‘Hierarchaeth Lliniaru’ a ‘Dull Cam wrth Gam’
  • Canfod cyfleoedd i ddarparu gwelliannau ecolegol ar y safle ar gam cynnar y broses ddatblygu, gan wneud y mwyaf o fuddion bioamrywiaeth o fewn y safle a lleihau’r angen am ddigolledu oddi ar y safle, a ddylai gael ei ystyried fel dewis olaf yn unig.
  • Canfod unrhyw arolygon ecolegol ychwanegol a all fod yn angenrheidiol

Cynnwys Asesiad Ecolegol Rhagarweiniol:

 Yn y mwyafrif o achosion, disgwylir y byddai Asesiad Ecolegol Rhagarweiniol yn cynnwys: 

  1. Nodi unrhyw safleoedd cadwraeth natur dynodedig (statudol ac anstatudol) a allai gael eu heffeithio gan y prosiect.  
  2. Map o’r mathau gwahanol o gynefinoedd sy’n bresennol i ddarparu cynrychiolaeth weledol o’r tir o fewn a ger ffiniau’r safle.  
  3. Asesiad o bwysigrwydd tebygol y cynefinoedd sy’n bresennol, gan bennu (cyn belled ag y bo modd o fewn cyfyngiadau’r ymweliad(au) safle a gwblhawyd) p’un a oes unrhyw gynefinoedd a warchodir neu a flaenoriaethir yn bresennol, a allai gael eu heffeithio gan y prosiect.  Dylid datgan unrhyw gyfyngiadau mewn perthynas â hyn yn glir. 
  4. Asesiad o bresenoldeb tebygol rhywogaethau a warchodir ac a flaenoriaethir, a allai gael eu heffeithio gan y datblygiad arfaethedig, a chadarnhau presenoldeb neu absenoldeb rhywogaethau o’r fath, cyn belled ag y bo modd o fewn cyfyngiadau’r ymweliad(au) safle ac amser y flwyddyn y cwblhawyd hwy. 
  5. Nodi unrhyw gyfyngiadau ecolegol i’r cleient ac unrhyw aelodau perthnasol o’r tîm prosiect (Yn seiliedig ar y wybodaeth a gasglwyd ym mhwyntiau bwled 1-4). Bydd hyn yn helpu i osgoi effeithiau sylweddol tebygol lle bynnag y bo modd drwy greu cynllun gofalus a sicrhau dealltwriaeth o’r gofynion tebygol ar gyfer lliniaru a thrwyddedu posibl (yn seiliedig ar lefel y wybodaeth sydd ar gael am y prosiect ar adeg yr asesiad).  
  6. Mae’n debygol y bydd angen arolygon ecolegol pellach er mwyn llywio cynnig, ynghyd â’u cwmpas priodol, eu methodoleg a’r amseriad (Yn seiliedig ar y wybodaeth a gasglwyd ym mhwyntiau bwled 1-5)
  7. Canfod cyfleoedd ar gyfer gwelliannau ecolegol neu Fudd Net Bioamrywiaeth.

Astudiaeth ddesg neu chwiliad data cefndirol

Dylai astudiaeth ddesg neu chwiliad data cefndirol fod y cam cyntaf wrth gyflawni Asesiad Ecolegol Rhagarweiniol, a lle bod angen, dylai gynnwys chwiliad data o’r ganolfan gofnodi leol ar gyfer Gogledd Cymru, Cofnod.

Cofnod yw’r unig sefydliad sy’n darparu gwybodaeth ar Safleoedd Bywyd Gwyllt Lleol a bydd yn sicrhau bod ymgynghorwyr yn ystyried holl rywogaethau a all fod yn bresennol.  

Mae’n bosibl yr ymgynghorir â Data Map Cymru ynghylch cyfresi data penodol gan gynnwys Safleoedd Gwarchodedig Statudol a Choetir Hynafol.

Sylwer: Ni dderbynnir adroddiadau sy’n defnyddio data o’r Rhwydwaith Bioamrywiaeth Cenedlaethol nad yw at ddibenion masnachol.   

Nid yw map MAGIC yn cynnwys trwyddedu, gwybodaeth Safle Bywyd Gwyllt Lleol na gwybodaeth eraill am gynefinoedd yng Nghymru, gan ei fod yn berthnasol i Loegr yn unig.

Arolwg Cynefin

Lle bo’n briodol, dylai’r arolwg cynefin o fewn yr Asesiad Ecolegol Rhagarweiniol gynnwys y canlynol:

  1. Cynllun o’r gwahanol fathau o gynefinoedd sy’n bresennol yn defnyddio dosbarthiad cynefinoedd cydnabyddedig a chyhoeddedig
  2. Asesiad o bresenoldeb tebygol rhywogaethau a warchodir neu a flaenoriaethir, a lle bo hynny’n berthnasol, asesiad o bwysigrwydd tebygol nodweddion cynefinoedd a effeithir gan y datblygiad arfaethedig, megis rhywogaethau, gan gyfeirio at wybodaeth yr astudiaeth ddesg sydd ar gael. Dylai hyn gynnwys:  
    • Planhigion
    • Ffyngau 
    • Anifeiliaid di-asgwrn cefn daearol a dyfrol 
    • Pysgod (lle bo hynny’n berthnasol, yn seiliedig ar asesiad o unrhyw gyrsiau dŵr neu gyrff dŵr sy’n bresennol); 
    • Amffibiaid (gan gynnwys cynefinoedd magu a daearol) 
    • Ymlusgiaid
    • Adar magu, gaeafu ac ymfudol 
    • Ystlumod (gan gynnwys safleoedd clwydo posibl, a chynefinoedd/nodweddion chwilota a chymudo)
    • Rhywogaethau mamaliaid eraill a warchodir neu a flaenoriaethir, fel sy’n berthnasol 
  3. Map o unrhyw glystyrau o rywogaethau planhigion estron ymledol.  
  4. Cofnod o unrhyw rywogaethau blaenoriaethol neu a warchodir a gaiff eu gweld yn achlysurol neu unrhyw arwyddion maes o rywogaethau o’r fath. 
  5. Mesurau a argymhellir i ddarparu Budd Net ar gyfer Bioamrywiaeth.

Arolwg rhywogaethau a Warchodir

Ystlumod

Mae’n rhaid cwblhau arolygon ystlumod yn unol â’r canllawiau cenedlaethol canlynol. 

Arolygon Ystlumod ar gyfer Ecolegwyr Proffesiynol: Canllawiau ar Arfer Da, 4ydd argraffiad – Canllawiau i weithwyr proffesiynol – Bat Conservation Trust..

If a bat survey demonstrates that bats and/or a known roost are likely to be affected by the proposed development and planning permission is to be granted, full information will be required prior to any decision, including complete details of mitigation, monitoring, long-term maintenance plans and compliance. The level of detail in the submission should be similar to that required in a European Protected Species Licence (EPSL). The LPA will place conditions and an informative on any application and it is the responsibility of the applicant to have an EPSL before work commences. Criminal proceedings may take place if the EPSL is not applied for and complied with in full.

Os yw arolwg ystlumod yn dangos bod ystlumod a/neu glwydfan hysbys yn debygol o gael eu heffeithio gan y datblygiad arfaethedig ac y bwriedir rhoi caniatâd cynllunio, bydd yn rhaid cyflwyno gwybodaeth lawn cyn gwneud unrhyw benderfyniad, gan gynnwys manylion llawn ynghylch lliniaru, monitro, cynlluniau cynnal a chadw hirdymor a chydymffurfiaeth. Dylai lefel y manylder fod yn debyg i’r hyn sy’n ofynnol mewn Trwydded Rywogaeth a Warchodir gan Ewrop. Bydd yr ACLl yn gosod amodau a chyfarwyddiadau ar gyfer unrhyw gais, a chyfrifoldeb yr ymgeisydd fydd sicrhau Trwydded Rywogaeth a Warchodir yn Ewrop cyn i’r gwaith ddechrau.  Gall peidio â gwneud cais am a chydymffurfio’n llawn â’r Drwydded Rywogaeth a Warchodir yn Ewrop arwain at achosion troseddol.

Os daw’r Asesiad Ecolegol Rhagarweiniol i’r casgliad bod datblygiad yn debygol o effeithio ar gynefin chwilota a/neu gymudo ystlumod, dylid cadw nodweddion llinellol megis rhesi o goed, a dylid ystyried plannu cydadferol lle bynnag y bo modd. Dylid adlewyrchu hyn yn y Datganiad Isadeiledd Gwyrdd. Cyflwynir amodau mewn perthynas â goleuadau sy’n gyfeillgar i ystlumod ar unrhyw ganiatâd. 

Golau ac Ystlumod

Dylai cynlluniau golau gydymffurfio â chanllawiau ymarferol diweddaraf y Sefydliad Gweithwyr Proffesiynol Goleuadau mewn perthynas â’r effaith ar ystlumod wrth greu cynlluniau golau ym mis Awst 2023: 'Ystlumod a Golau Artiffisial yn y DU' – Nodyn Canllaw GN 08 / 23.

Dylai unrhyw amodau sy’n cyfeirio at gynllun golau cyfeillgar i ystlumod gynnwys cynllun cyfuchliniau goleuadau. Cynllun cyfuchliniau o oleuadau llorweddol a gaiff ei baratoi gan weithiwr goleuadau cymwys a phrofiadol (Aelod o’r Sefydliad Gweithwyr Proffesiynol Goleuadau, Sefydliad Siartredig Peirianwyr Gwasanaethau Adeiladau, y Gymdeithas Golau a Goleuo neu sefydliad tebyg i sicrhau cymhwysedd) yw hwn, mae’n defnyddio pecyn meddalwedd priodol i fodelu ‘Diwrnod 1’, graddau’r golau a deflir o’r goleuadau arfaethedig, y rhai a gedwir ac o bosibl, y rhai presennol.  Gellir troshaenu lled y parthau clustogi amrywiol a’r cyfyngiadau o ran golau a gytunwyd â’r ecolegydd er mwyn pennu p’un a oes angen lliniaru pellach. 

Madfall Ddŵr Gribog

 Mae Gogledd Ddwyrain Cymru’n gadarnle ar gyfer y Fadfall Ddŵr Gribog.  Mae’r rhywogaethau’n dibynnu ar gynefinoedd dyfrol a daearol ar gyfer magu, chwilota a chymudo.  Gellir dod o hyd iddynt yn y fwrdeistref dros ystod eang o gynefinoedd.

Lle bo datblygiad o fewn 300m i bresenoldeb neu absenoldeb cynefin dyfrol addas, mae’n bosibl y bydd angen cynnal arolygon. Dylid penderfynu ar hyn yng nghasgliadau'r Asesiad Ecolegol Rhagarweiniol.

Nes y cyhoeddir canllawiau pellach wedi’u diweddaru, dylid defnyddio The Great Crested Newt Mitigation Guidelines (2001) a The Great Crested Newt Conservation Handbook. Mae’r Canllaw Cynllunio Atodol yn darparu gofynion lliniaru penodol ar gyfer safleoedd o amgylch Ardaloedd Cadwraeth Arbennig Safleoedd Madfallod Glannau Dyfrdwy a Bwcle a Mynydd Helygain. 

Mynegai Addasrwydd Cynefinoedd

Offeryn asesu cyflym yw’r Mynegai Addasrwydd Cynefinoedd, ac ymddengys ei fod yn aneffeithiol ar gyfer pennu presenoldeb y fadfall ddŵr gribog yng Nghyngor Sir y Fflint. Nid yw sgoriau isel ar y Mynegai Addasrwydd Cynefinoedd i bob rheidrwydd yn golygu nad oes madfallod dŵr cribog yn bresennol ar safle. 

eDNA

Math arall o dechneg arolygu yw eDNA, nid yw’n ofyniad hanfodol. Byddwn yn derbyn y dechneg hon i bennu presenoldeb neu absenoldeb y fadfall ddŵr gribog os caiff samplau eu cwblhau yn gwbl unol â’r nodyn cyngor technegol cyhoeddedig a’u casglu gan arolygwr madfall ddŵr gribog trwyddedig hyfforddedig a phrofiadol.  Gellir cymryd samplau rhwng 15 Ebrill a 30 Mehefin.

  • Ni fydd y dechneg hon yn darparu asesiadau dosbarth maint poblogaeth. 
  • Pe bai angen asesiad dosbarth maint poblogaeth ar gyfer y datblygiad/prosiect arfaethedig, bydd ar yr ymgeisydd angen 6 ymweliad arolwg yn defnyddio dulliau arolygu traddodiadol, yn unol â’r argymhellion cyfredol o fewn The Great Crested Newt Mitigation Guidelines (2001).

Dyfrgwn 

Pan fo ceisiadau’n cael effaith ar neu’n agos at gwrs dŵr, mae’n bosibl y bydd yn rhaid cynnal arolwg dyfrgwn. Bydd yr Asesiad Ecolegol Rhagarweiniol yn pennu hyn. 

Pathewod

Mae pocedi bychain o bathewod wedi’u cofnodi yn Sir y Fflint. Mae’r gofyniad i gwblhau arolwg presenoldeb neu absenoldeb yn ddibynnol ar bresenoldeb cofnodion hanesyddol a natur y cais. Bydd yr Asesiad Ecolegol Rhagarweiniol yn pennu hyn. 

Moch Daear

Mae moch daear yn gyffredin iawn yn y sir, gellir dod o hyd iddynt ar draws pob cynefin ac maent yn gallu symud yn gyflym i safleoedd os yw’r cynefin a’r cyfleoedd porthi ar gael. Mae’n gyffredin i wiriadau cyn cychwyn gael eu cynnwys mewn amodau cynllunio. Er budd y datblygwr, dylai’r rhain gael eu cwblhau gan ecolegydd cymwys ac mor agos â phosibl i ddechrau’r gwaith.

Ymlusgiaid

Gellir dod o hyd i bum rhywogaeth yn Sir y Fflint ar draws gynefinoedd megis glaswelltir, mosaig agored, prysgwydd, rhostir a gwlypdir. Maent yn arbennig o gyffredin ar safleoedd tir llwyd a chwareli. Yn sgil y cyfnod arolygu cyfyngedig a’r ddibyniaeth ar y tywydd, mae’n rhaid cynnal arolygon cynllunio ymlaen llaw. Bydd yr Asesiad Ecolegol Rhagarweiniol yn pennu hyn.

Amseru Arolwg 

Ar gyfer rhywogaethau a chynefinoedd penodol, gellir cynnal arolygon ar unrhyw adeg o’r flwyddyn, ond ar gyfer rhywogaethau eraill, mae’n rhaid eu cynnal ar adegau penodol o’r flwyddyn i roi’r canlyniadau mwyaf dibynadwy, fel y nodir yn Ffigur 4. 

  • Mae’n bosibl y bydd arolygon a gynhelir y tu allan i’r amseroedd priodol yn annibynadwy.  Ar gyfer rhywogaethau penodol (e.e. Madfall Ddŵr Gribog), mae’n annhebygol y bydd cyfnod y gaeaf yn cynnig unrhyw wybodaeth ddefnyddiol.  Yn yr un modd, ni ddylid dehongli canlyniadau negyddol a gesglir y tu allan i’r cyfnod priodol fel absenoldeb o rywogaeth, ac mae’n bosibl y bydd yn rhaid cynnal arolygon pellach yn ystod y tymor arolygu priodol.  Mae hyn yn arbennig o bwysig pan fo arolygon a chofnodion presennol yn dangos bod y rhywogaethau’n arfer bodoli ar y safle neu’r ardal amgylchynol.  Efallai na fydd cais yn ddilys nes y cesglir gwybodaeth arolygu yn ystod yr amser gorau o’r flwyddyn. 
  • Mae arolygon rhywogaethau hefyd yn dibynnu’n fawr ar y tywydd, felly efallai y bydd yn rhaid oedi arolwg neu gwblhau mwy nag un arolwg os nad yw’r tywydd yn addas e.e. nid yw glaw trwm yn dda ar gyfer arolygon dyfrgwn gan ei fod yn golchi eu holion (baw) i ffwrdd.  Yn yr un modd, efallai na fydd arolygon a gwblheir yn ystod tywydd gwlyb neu oer yn cynnig canlyniadau cywir. 
  • Nid yw absenoldeb tystiolaeth o rywogaeth i bob rheidrwydd yn golygu nad yw’r rhywogaethau yno, nid yw ychwaith yn golygu nad yw’r cynefin wedi’i warchod (e.e. caiff clwydfan ystlumod ei diogelu p’un a oes ystlumod yn bresennol neu beidio). 
  • Mae’n bosibl y bydd gan y Ganolfan Gofnodion Amgylcheddol / Biolegol Leol wybodaeth a chofnodion defnyddiol. 

Ffigur 4 - Tymhorau Arolygu Ecolegol

Mae Ffigur 4 yn dangos calendr o amseroedd arolwg ar gyfer rhywogaethau a chynefinoedd gwahanol.

Figure 4 CYM
Calendr o amserlenni arolygu ar gyfer rhywogaethau a chynefinoedd gwahanol.

Ffosffadau a datblygiad

Mae gormodedd o ffosffad yn nifer o afonydd Ardaloedd Cadwraeth Arbennig Cymru (ACA), yn bennaf o ddŵr gwastraff ac amaethyddiaeth. Mae lefelau ffosffad uchel yn achosi ewtroffigedd ac yn niweidio cynefinoedd a rhywogaethau a warchodir. Wrth gymeradwyo caniatâd cynllunio mae’n ofynnol i awdurdodau cynllunio sicrhau nad yw llwythi ffosffad yn cynyddu ymhellach.

Mae rhan o Sir y Fflint yn draenio i ACA Afon Dyfrdwy a Llyn Tegid. Gan nad yw’r afon yn bodloni’r targedau amgylcheddol a osodwyd, bydd angen i unrhyw gais draenio i’r ACA gydymffurfio â’r cyngor a roddir gan Gyfoeth Naturiol Cymru (CNC).  Mae’n bosibl y bydd yn rhaid cyflwyno gwybodaeth ychwanegol mewn perthynas â threfniadau draenio i’r Awdurdod Cynllunio Lleol ar y cam ymgeisio. 

Gellir dod o hyd i ragor o wybodaeth yma.