Mae ein hamgylchedd naturiol yn allweddol er mwyn darparu aer a dŵr glân, pridd iach, peillio a llawer mwy. Mae natur yn dirywio, mae'r Cyngor yn gweithredu er mwyn cefnogi Natur, lles ein cymunedau a chenedlaethau'r dyfodol.
Mae Sir y Fflint yn sir o gyferbyniadau. Wedi'i lleoli rhwng y siroedd gwledig i'r gorllewin ac ardaloedd mwy datblygedig Swydd Gaer a Glannau Mersi, mae’r defnydd o dir yn Sir y Fflint yn amrywio o ddatblygiad diwydiannol dwys ar hyd aber Afon Dyfrdwy i ardaloedd gwyllt a phellennig ym Mryniau Clwyd. Mae’r gweundir, yr arfordir a choetiroedd yn bwysig i bawb sy’n byw, gweithio ac yn ymweld â’r Sir.
Mae Bryniau Clwyd, Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol, yng ngorllewin Sir y Fflint, yma ceir coedwigoedd Conifferaidd ac er bod ardaloedd wedi’u rheoli ar gyfer amaethyddiaeth, mae rhan helaeth ohono yn fosaig o rostir, grug ac eithin.
Mae ein hunig ardaloedd o fawn dwfn yn y sir ym Mryniau Clwyd. Gall cynefinoedd mawnog chwarae rôl bwysig o ran rheoli dŵr, gan arafu dŵr llifogydd a lleihau risg llifogydd yn naturiol i lawr yr afon. Drwy ryddhau dŵr yn araf yn ystod cyfnodau sych, mae tir mawnog yn helpu i leihau effaith sychder ar gyflenwadau dŵr ac ar lif afonydd a nentydd.
Mae natur yn cael ei golli ar draws Cymru gyfan ac nid yw Sir y Fflint yn eithriad. Dros y degawdau mae Sir y Fflint wedi mynd drwy drawsnewid arwyddocaol. Mae’r effeithiau yn amlwg o ran poblogaeth y Pathew lle mae cofnodion arolwg cadarnhaol ar gyfartaledd ar draws ein safleoedd wedi gostwng o 94% sy’n dangos poblogaeth sydd wedi gostwng. Mamal bach arall yw llygoden bengron y dŵr a dyma’r mamal sy'n gostwng gyflymaf yn y DU ac yn Sir y Fflint dim ond mewn pocedi penodol o gynefinoedd addas y gellir dod o hyd iddi.
Mae colled eang cynefinoedd naturiol drwy ddatblygu, amaeth, tai, isadeiledd, diwydiant ac echdynnu mwynau yn sylweddol ac mae yna fygythiadau newydd gan gynnwys pla ac afiechydon fel Clefyd y Coed Ynn sy’n debygol o effeithio’n fawr ar y coed Ynn ar draws y Sir. Er gwaethaf hyn mae Sir y Fflint yn parhau i fod â nifer o leoedd sydd o bwysigrwydd i fywyd gwyllt mewn ardaloedd trefol a gwledig a nawr mae mwy o dystiolaeth nag erioed fod y lleoedd naturiol hyn hefyd yn hynod o bwysig ar gyfer lles dynol.
Mae tiroedd comin yn Sir y Fflint yn bwysig i fywyd gwyllt. Fe ffurfiwyd Ardal Cadwraeth Arbennig Comin Helygain (ACA) dros waddodion rhewlifol a chalchfaen 350 miliwn o flynyddoedd oed, gan greu cynefin unigryw a'r ffynhonnell fwyaf o laswelltir metelaidd yng Nghymru. Mae rhywogaethau sy'n anghyffredin yn genedlaethol fel tywodlys y gwanwyn sy'n oddefgar i blwm yn doreithiog o ganlyniad i'r hanes hir o gloddio metelau yn yr ardal.
Mae’r tiroedd comin yn yr ardaloedd mwy trefol hefyd yn darparu cynefinoedd amrywiol pwysig. Mae’r rhwydwaith o byllau, gwlypdiroedd ac ardaloedd o brysgwydd ar Dir Comin Isaf, Bwcle yn hynod o bwysig fel safleoedd magu ar gyfer llyffantod a madfallod ac maent yn ffurfio rhan o Safleoedd Madfallod Glannau Dyfrdwy a Bwcle (ACA). Mae Sir y Fflint yn un o’r siroedd allweddol yng Nghymru ar gyfer y fadfall ddŵr gribog. Byddant yn aml yn ffafrio pyllau ffermydd gwledig, hen chwareli a thir diffaith mewn lleoliadau trefol.
Mae coetiroedd yn gorchuddio 8.8% o'r sir, sy’n llawer is na chyfartaledd Cymru, sef 14%. Caiff ei nodweddu gan flociau bach o goetir fferm a rhai ystadau gwledig, yn ogystal â blociau coedwigoedd mwy, fel Nercwys a Moel Famau yn ne’r sir. Mae coetiroedd yn ffurfio elfen bwysig o ran cynefin yn yr ardal wledig ehangach ac o fewn safleoedd gwarchodedig. Er enghraifft mae ACA Coedwigoedd Dyffryn Alun sy’n dilyn yr afon Alun o Loggerheads i Rydymwyn wedi ei ddynodi am ei goetir llydanddail ar galchfaen a choetir gwern gwlyb.
Mae rhan helaeth ACA safleoedd madfall Glannau Dyfrdwy a Bwcle yn goetir sy’n gynefin daearol pwysig i fadfallod ac mae Coed Gwepra yng Nghei Connah wedi ei ddynodi gan fod coed derw digoes yn bresennol. Yn 2018 fe wnaethom lansio ein Cynllun Coed a Choetir Trefol sy’n gosod targed o fod â gorchudd coed dros 18% o dir trefol erbyn 2033, cynnydd o’r 14.5% presennol, y seithfed isaf yng Nghymru.
Mae’n gynllun 15 mlynedd sy’n amlinellu ymagwedd integredig o ran plannu ar bob math o dir cyngor. Fe fydd plannu coed ac aildyfiant naturiol (lle bo’n briodol) yn rhan bwysig o greu rhwydweithiau ecolegol gwydn. Mae’n hanfodol fod polisi “Y goeden iawn yn y lle iawn” yn cael ei ddilyn wrth gynllunio plannu coed. Bydd hyn yn atal colli unrhyw gynefinoedd pwysig eraill (fel gwlypdir neu laswelltir) a bydd yn sicrhau fod y coed yn darparu'r budd mwyaf posibl i’r dyfodol.
Mae yna nifer o safleoedd nad ydynt wedi eu dynodi a rhannau gwasgaredig o gynefinoedd sy’n hanfodol ar gyfer natur gan fod gwerth iddynt o safbwynt gwarchod natur. Mae hyn yn ffurfio ein hisadeiledd gwyrdd. Mae’n cynnwys nentydd a phocedi bach o goetiroedd gwlyb a hen wrychoedd, sy'n gweithredu fel coridorau ar gyfer bwyd gwyllt mewn caeau sydd fel arall yn wael o ran rhywogaethau. Gyda’i gilydd mae’r cynefinoedd hyn yn darparu ar gyfer ein rhywogaethau mwy cyffredin a phrin fel Madfallod y Twyni, llyffantod Cefnfelyn, Ystlumod, Pathewod, Dyfrgwn, Madfallod Dŵr Cribog a miloedd o adar hirgoes ar aber Afon Dyfrdwy.
Mae’r rhan fwyaf o ardaloedd trefol o fewn y Sir yn ymgorffori 'mannau gwyrdd' anffurfiol gyda hen safleoedd diwydiannol neu waith mwynau sy'n bwysig i fywyd gwyllt a hamdden. Mae’r rhan fwyaf o'r rhain yn waddol hen fflora naturiol sydd wedi datblygu ac sy’n gartref i rywogaethau niferus o drychfilod. Mae Dyffryn Maes Glas yn Nhreffynnon a Pharc Gwepra yng Nghei Connah yn ‘fannau gwyllt’ hynod o werthfawr.
Mae gan Sir y Fflint nifer uchel o ddynodiadau cadwraeth natur rhyngwladol, cenedlaethol a lleol. Mae cynefinoedd morfa heli, twyni tywod a gwastadeddau llaid Aber Afon Dyfrdwy nid yn unig yn bwysig ynddynt eu hunain, ond maent yn gartref i boblogaethau o adar hela ac adar hirgoes sy’n bwysig yn rhyngwladol ac mae wedi ei ddynodi’n rhyngwladol fel Ardal Gwarchodaeth Arbennig, Ardal Cadwraeth Arbennig a safle gwlyptir RAMSAR o bwysigrwydd rhyngwladol.
Mae safleoedd eraill sydd wedi eu dynodi yn rhyngwladol yn cynnwys ACA Coedwigoedd Dyffryn Alun, ACA Safleoedd Madfall Glannau Dyfrdwy a Bwcle ac ACA Mynydd Helygain. Mae gan y sir gyfanswm o dros 23 o Safleoedd o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig (SoDdGA) a dros 300 o safleoedd bywyd gwyllt a ddynodwyd yn lleol. Mae’r rhain yn cynnwys cynefinoedd sensitif fel; cors bori arfordirol ac ar orlifdir (5% o adnodd Cymru), Glaswelltir calchaidd iseldir (17% o adnodd Cymru), Morfa Heli (12% o adnodd Cymru), Rhostir, Corsleoedd, Glaswelltir metelaidd, Twyni tywod arfordirol.